Manifesta 9



Manifesta 9 zal van 2 juni - 30 september 2012 plaatsvinden op de indrukwekkende site van de voormalige mijn in Waterschei, Genk.

Curator Cuauhtémoc Medina (Mexico-City) ontwikkelde een concept voor Manifesta 9 dat inspeelt op de sociale en maatschappelijke impact van het recente mijnverleden in Limburg. Uniek voor deze editie van de biënnale is dat er voor de eerste keer in de geschiedenis van Manifesta niet uitsluitend een internationale, toonaangevende selectie van hedendaagse kunst zal worden getoond. De tentoonstelling zal daarnaast ook een indrukwekkende verzameling historische kunstwerken presenteren, alsook het in de regio rijk bewaarde mijn-erfgoed op een verrassende, innovatieve manier voorstellen aan zowel het lokale als internationale publiek.

De tentoonstelling The Deep of the Modern zal als een drieluik worden gepresenteerd. Voor het eerste luik worden een 40-tal internationale hedendaagse kunstenaars uitgenodigd om vanuit de lokale context nieuw werk te maken, dat de lokale thematiek linkt aan globale issues. Het kunsthistorisch luik geeft een overzicht van kunstwerken van 19de en 20ste eeuw die de impact van de steenkoolindustrie tot onderwerp hebben. Het derde luik focust op het uitgebreide erfgoed dat de mijnindustrie Limburg heeft nagelaten.

Manifesta 9

Manifesta 9 Deelnemende Kunstenaars (in alfabetische volgorde)

Historisch + Hedendaags + Erfgoed Sectie


Download

Alexandrov, Grigori
b. 1903 Yekaterinburg, Russia; d. 1983, Moscow, USSR

Almarcegui, Lara
b. 1972, Zaragoza, Spain; lives and works in Rotterdam, The Netherlands

Amalrik, Leonid, Dmitri Babichenko & Vladimir Polkovnikov
Amalrik b. 1905, Moscow, Russia; d. 1997, Moscow, USSR
Babichenko b. 1901, Zhitomir, Russia; d. 1991, USSR
Polkovnikov b. 1906, Moscow, Russia; d. 1982, USSR

Amorales, Carlos
b. 1970, Mexico City, Mexico; lives and works in Mexico City

Anthoine, Roger
b. 1925, Charleroi, Belgium; lives and works in Belgium

Apóstol, Alexander
b. 1969, Barquisimeto, Venezuela; lives and works in Madrid, Spain and Caracas, Venezuela

Ashington Group, The
Active from 1934-1984, U.K.

Becher, Bernd and Hilla
Bernd b. 1931 Siegen, Germany; d. 2007, Rostock, Germany
Hilla b. 1934 Potsdam, Germany; lives and works in Germany

Beehive Design Collective
Founded in 2000, Maine, U.S.A.

Bevierre, Olivier
b. 1869. Charleroi, Belgium; d. 1950, Uccle, Belgium

Biscotti, Rossella
b. 1978, Molfetta, Italy; lives and works in Amsterdam, the Netherlands

Bissill, George
b. 1896, Fairford, U.K.; d. 1973, U.K.

Boltanski, Christian
b. 1944, Paris, France; lives and works in Malakoff, France

Boom, Irma & Johan Pijnappel
Boom b. 1960, Lochem, Gelderland, the Netherlands; lives and works in Amsterdam, the Netherlands
Pijnappel b. 1958, Gendt, The Netherlands; lives and works in The Netherlands

Brandt, Bill
b. 1904, Hamburg, Germany; d. 1983, London, U.K.

Broodthaers, Marcel
b. 1924, Brussels, Belgium; d. 1976, Brussels

Buckle, Janet
b. 1945, South Yorkshire, U.K.; lives and works in Doncaster, U.K.

Burian, Zdeněk
b. 1905, Kopřivnice, Czechia; d. 1981, Prague, Czechoslovakia

Burtynsky, Edward
b. 1955, St. Catharines, Ontario, Canada; lives and works in Toronto, Canada

CINEMATEK [The Royal Belgian Film Archive]
Brussels, Belgium

Cain, Ben
b. 1975, Leeds, U.K.; lives and works in London, U.K. and Zagreb, Croatia

Campbell, Duncan
b. 1972, Dublin, Republic of Ireland.; lives and works in Glasgow, U.K.

Cavalcanti, Alberto               
b. 1897, Rio de Janeiro, Brazil; d.1982, Paris, France                  

Claire Fontaine
founded in 2004, Paris, France; work in Paris

Claus, Emile
b. 1849, Sint-Eloois-Vijve, Belgium; d. 1924, Astene, Belgium

Cobb, Rev. Francis William
b. c. 1875, U.K.; d. c. 1950, U.K.

Cornish, Norman
b. 1919, Spennymoor, U.K.; lives and works in Spennymoor

Cvijanović, Nemanja
b. 1972, Rijeka, Croatia; lives and works in Rijeka

Daykin, Gilbert
b. 1886, Bamsley, U.K.; d. 1939, Warsop Colliery, U.K.

Deller, Jeremy
b. 1966, London, U.K.; lives and works in London

Demuth, Charles
b. 1883, Lancaster, PA, U.S.A.; d. 1941, Lancaster

Durán, Manuel
b. 1930, Córdoba, Spain; lives and works in Fleurus, Belgium

Ecomusée Bois-du-Luc
Bois-du-Luc, Belgium

Ernst, Max
b. 1891, Brühl, Germany; d. 1976, Paris, France

Federal Police Archive
Brussels, Belgium

Furlan, Tomaž
b. 1978, Ljubljana, Slovenia; lives and works in Ljubljana

Geers, Kendell
b. 1968, Johannesburg, South Africa; lives and works in Brussels, Belgium

Goldin+Senneby
Founded in 2004; Stockholm, Sweden

Granata, Rocco
b. 1938, Figline Vegliaturo, Italy; lives and works in Belgium

Gronbach, Eva
b. 1971, Cologne, Germany; lives and works in Cologne

Grubic, Igor
b. 1969, Zagreb, Croatia; lives and works in Zagreb

Habex, Jan
b. 1887, Genk, Belgium; d. 1954, Genk

Hair, Thomas Harrison
b. c. 1810, Newcastle upon Tyne, U.K.; d. 1875, Newcastle

Hammons, David
b. 1943, Springfield, U.S.A.; lives and works in New York, NY, U.S.A.

Harrison, Tony
b. 1937, Leeds, U.K.; lives and works in Newcastle Upon Tyne, U.K.

van Harskamp, Nicoline
b. 1975, Hazerswoude, the Netherlands; lives and works in Amsterdam, The Netherlands

Herman, Josef
b. 1911, Warsaw, Poland; d. 2000, Suffolk, U.K.

Heslop, Robert
b. 1907, Spennymoor, U.K.; d. 1988, Ferry Hill, U.K.

Hüner, Emre
b. 1977, Istanbul, Turkey; lives and works in Berlin, Germany

IRWIN
Founded in 1983; Ljubljana, Slovenia
Dušan Mandič b. 1954
Miran Mohar b. 1958
Andrej Savski b. 1961
Roman Uranjek b. 1961
Borut Vogelnik b. 1959

Ivens, Joris and Henri Storck
Ivens b. 1898, Nijmegen, The Netherlands; d. 1989 Paris, France
Storck b. 1907, Ostend, Belgium; d. 1999, Brussels, Belgium

Izquierdo, Jota
b. 1972, Castellón, Spain; lives and works in Mexico City, Mexico

Jafri, Maryam
Lives and works in New York City, U.S.A. and Copenhagen, Denmark

Jitrik, Magdalena
b. 1966, Buenos Aires, Argentina; lives and works in Buenos Aires

Kaliski, Kevin
b. 1996, France; lives and works in France

Karikis, Mikhail and Uriel Orlow
Karikis b. 1975, Thessaloniki, Greece; lives and works in London, U.K.
Orlow b. 1973, Zürich, Swiss; lives and works in London

Kessels, Willy
b. 1898, Dendermonde, Belgium; d. 1974, Brussels, Belgium

Kilbourn, Oliver
b. 1904, U.K.; d. 1993, U.K.

Konrad, Aglaia
b. 1960, Salzburg, Austria; lives and works in Brussels, Belgium

Kozakis, Nicolas and Raoul Vaneigem
Kozakis b. 1967, Liege, Belgium; lives and works in Brussels, Belgium
Vaneigem b. 1934, Lessen, Belgium; lives and works in Vloesberg, Belgium

van Lieshout, Erik
b. 1968, Rotterdam, the Netherlands; lives and works in Rotterdam

Long, Richard
b. 1945, Bristol, U.K.; lives and works in Bristol

Luce, Maximilien
b. 1858, Paris, France; d. 1941, Paris

Luque, Manuel
b. 1854, Almeria, Spain; d. 1918, Paris France

Maciá, Oswaldo
b. 1960, Cartagena, Columbia; lives and works in London, U.K.

Martin, John
b. 1789, Haydon Bridge, U.K.; d. 1854, Isle of Man, U.K.

Masereel, Frans
b. 1889, Blankenberge, Belgium; d. 1971, Avignon, France

Matthys, Michael
b.1972, Charleroi, Belgium; lives and works in Charleroi (Thuillies)

McCullin, Don
b. 1935, London, U.K.; lives in Somerset, U.K.

McGuinness, Tom
b. 1926, County Durham, U.K.; d. 2006, Bishop Auckland, U.K.

McPhee, Don
b. 1945, U.K.; d. 2007, Manchester, U.K.

Meunier, Constantin
b. 1831, Brussels, Belgium; d. 1905, Brussels

vzw Mijn-Verleden [Mijndepot Waterschei]
Genk, Belgium

Monko, Marge
b. 1976, Tallinn, Estonia; lives and works in Tallinn

Moore, Henry
b. 1898, Castleford, U.K.; d. 1986, Much Hadham, U.K.

Museum van de Mijnwerkerswoning [Museum of the Miner's House]
Eisden, Belgium

Munby, Arthur
b. 1828, York, U.K.; d. 1910, Pryford, U.K.

Ni, Haifeng
b. 1964, Zhoushan, China; lives in Amsterdam, the Netherlands, works in Amsterdam and Beijing, China

Nederlands Mijnmuseum (Dutch Mine museum)
Heerlen, The Netherlands

Pabst, Georg Wilhelm
b. 1885, Raudnitz, Austria-Hungary; d.1967, Vienna, Austria

Pattison, Keith
lives and works in Newcastle upon Tyne, UK

Perlee Parker, Henry
b. 1795, Devonport, U.K.; d. 1873, London, U.K.

Paulus de Châtelet, Pierre
b. 1881, Châtelet, Belgium; d. 1959, Brussels, Belgium

Raqs Media Collective
Founded in 1992; Delhi, India
Jeebesh Bagchi b. 1965, New Delhi
Monica Narula b. 1969, New Delhi
Shuddhabrata Sengupta b. 1968, New Delhi

Rittase, William
b. 1894, Baltimore, U.S.A.; d. 1968, U.S.A.

Rijksarchief (State archive)
Hasselt, Belgium

Robinson, William Heath
b. 1872, London, U.K.; d. 1944, Pinner, U.K.

Roumeliotis Family
Genk, Belgium

Schlingelhoff, Bea
b. 1971, Waiblingen, Germany; lives and works in Zürich, Switzerland and New York, USA

Selander, Lina
b. 1973, Stockholm, Sweden; lives and works in Stockholm

Shen, Kuai
b. 1978, Guayaquil, Ecuador; lives and works in Cologne, Germany

Smithson, Robert
b. 1938, Passaic, U.S.A.; d. 1973, near Amarillo, U.S.A.

Soi, Praneet
b. 1971, Calcutta, India; lives and works in Calcutta and Amsterdam, the Netherlands

Stella, Joseph
b. 1877, Muro Lucano, Italy; d. 1946, New York, U.S.A.

Suske & Wiske [Standaard Uitgeverij]
Antwerp, Belgium

Sutherland, Graham Vivien
b. 1903, Streatham, U.K.; d. 1980, London, U.K.

Thorpe, Denis
b. 1932,U.K.; lives and works in U.K.

Timmermans, Ante
b. 1976, Ninove, Belgium; lives and works in Gent, Belgium and Zürich, Switzerland

Tomaszewski, Yan
b. 1984, Seclin, France; lives and works in Paris, France

Toorop, Jan
b. 1858, Poerworedjo, Indonesia; d. 1928, The Hague, The Netherlands

Torfs, Ana
b. 1963, Mortsel, Belgium; lives and works in Brussels, Belgium

Turkish Union
Beringen, Belgium

2012 Architects & Refunc
The Hague-Rotterdam, The Netherlands

Vanden Eynde, Maarten
b. 1977, Leuven, Belgium; lives and works in Rotterdam, the Netherlands; Brussels, Belgium and Saint Michiel, France

Vega Macotela, Antonio
b. 1980, Mexico City, Mexico; lives and works in Mexico City and Amsterdam, The Netherlands

Venet, Bernar
b. 1941, Château-Arnoux-Saint-Auban, France; lives and works in Le Muy, France

Vercheval, Georges
b. 1934, Charleroi, Belgium; lives and works in Charleroi

Vermeir, Katleen and Ronny Heiremans
Vermeir b. 1973, Bornem, Belgium; lives and works in Brussels, Belgium
Heiremans b. 1962, Heist-op-den-Berg, Belgium; lives and works in Brussels

Visible Solutions LLC
Established in 2010; Tallinn, Estonia
Sigrid Viir b. 1979
Taaniel Raudsepp b. 1978
Karel Koplimets b. 1986

Woods, Paolo
b. 1970, Amsterdam, the Netherlands; lives and works in Haïti

Manifesta 9

Cuauhtémoc Medina
(Mexico Stad, 1965.)

Dawn Ades
(Londen, GB 1943)

Katerina Gregos
(Athene, GR 1967)

Manifesta 9


Toon grotere kaart

Manifesta 9 vindt van 2 juni tot 30 september 2012 plaats op de site van de voormalige steenkoolmijn in Waterschei, Genk.

Curator Cuauhtémoc Medina (Mexico-City) ontwikkelde een concept voor Manifesta 9 dat inspeelt op de sociale en maatschappelijke impact van het recente mijnverleden in Limburg.

Manifesta 9

The Deep of the Modern streeft naar een boeiende dialoog tussen verschillende lagen in de kunst en geschiedenis. Het uitgangspunt is het koolmijngebied in de Belgische Kempen en dan voornamelijk het belang van deze regio als locus van het denkbeeldige en de ecologische kwesties die deel uitmaken van het industrieel kapitalisme als globaal fenomeen.

Het concept van Manifesta 9 is geïnspireerd op de mijnsite van Waterschei in Genk. Niet alleen het hoofdgebouw waar de tentoonstelling plaats vindt speelt een rol in dit verhaal. De gehele geografisch-ecologische ‘mijnmachine’ die de regio transformeerde, heeft bijgedragen tot The Deep of the Modern. Ten gevolge van de steenkoolindustrie tijdens de 20e eeuw ontstond immers een complex landschap van tuinwijken, ruimtelijke ordeningsplannen, fabrieken, kanalen, wegen en spoorwegen.

The Deep of the Modern is opgesplitst in drie verschillende luiken:

Poetics of Restructuring. Dit deel bestaat uit bijdragen van 39 hedendaagse kunstenaars en focust op esthetische antwoorden en persoonlijke commentaren op de wereldwijde 'economische herstructurering’ van het productiesysteem in de vroege 21e eeuw. De kunstwerken gaan een rechtstreekse dialoog aan met de huidige vervallen staat van het gebouw en zijn omgeving. Het curatoriële team streefde naar een balans tussen videowerken, installaties en andere media, maar evengoed ook naar een geografisch en genderdiverse voorstelling van de hedendaagse kunstbeoefening.

The Age of Coal. Een kunsthistorische tentoonstelling met kunstwerken van 1800 tot de vroege 21e eeuw over de geschiedenis van de kunstproductie die esthetisch verwijst naar het industriële tijdperk. Deze beschrijving van een nieuw soort ‘Materiële Kunstgeschiedenis’ is opgedeeld in verschillende thema's met kunstwerken waarin steenkool een belangrijke rol speelt. Steenkool als basisgrondstof van de industrie, als hoofdoorzaak van klimaatverandering, als fossiel met belangrijke gevolgen voor de natuurwetenschappen, als hoofdreferentie van bepaalde vormen van de arbeiderscultuur en als een materiaal dat symbool staat voor de ervaring van het moderne leven … kortom hoe steenkool de artistieke productie beïnvloedde en mee definieerde.

17 Tons. Naast de twee delen gewijd aan kunst, bevat Manifesta 9 een nieuw element: een overzicht van de culturele productie gedreven door de kracht van de herinnering bij de verschillende erfgenamen van de mijnindustrie in de Limburgse Kempen, en bij uitbreiding tal van andere gebieden in Europa. 17 Tons is het resultaat van een samenwerking tussen individuen en organisaties die, vanuit verscheiden disciplines en verschillende sociale dienstverleningen, het collectief geheugen blijven aanspreken. Met hun initiatieven streven ze naar het behoud van het materiële en immateriële erfgoed van de mijnindustrie. De titel van de tentoonstelling verwijst tegelijk naar het populairste lied van mijnwerkers over de hele wereld (16 Tons, opgenomen in 1946 door Merle Travis) en naar de titel van één van Marcel Duchamps beroemdste installaties (Sixteen Miles of String, 1942). Het contrast tussen 16 en 17 suggereert de behoefte om een stap vérder te gaan dan de huidige toestand van de geheugenclaims van de steenkoolindustrie.

Hoewel The Deep of the Modern is opgedeeld in verschillende delen – allen geconcentreerd en samengebald in dit ene hoofdgebouw van Waterschei – zijn er toch thematische, poëtische en methodologische eigenschappen die de werken met elkaar verbinden. De selectie en presentatie ervan overstijgt de verschillende genres, tijdsindelingen of positionering in het gebouw. We hopen dat de hedendaagse kunstwerken nieuwe inzichten verschaffen aan de kunsthistorische objecten en erfgoedpraktijken, en visa versa. In die zin stelt The Deep of the Modern zijn hoop op de kracht van een tentoonstelling en in het vermogen van het publiek om het geheel te verkennen door te vergelijken en zich een weg te banen door de verschillende elementen van culturele productie.

Manifesta 9 suggereert een nieuwe koers voor Manifesta. Het houdt een pleidooi voor kunstproductie en historische kennis als loci van esthetische en maatschappelijke reflectie en verantwoordelijkheid tussen de generaties onderling. In die zin weerspiegelt de tentoonstelling de complexe bemiddeling van kunstwerken, beelden, historische informatie en culturele organisaties in de productie van moderne en postindustriële denkwijzen. De drie tentoonstellingen trachten samen weer te geven op welke manier kunst en cultuur inherent zijn aan de sociale processen die onze kijk op specifieke sociale formaties vastleggen en transformeren.

Manifesta 9

Na de ontdekking van steenkool in 1901 door André Dumont werden er in de provincie Limburg zeven concessies vrijgegeven voor ontginning, wat resulteerde in de oprichting van zeven mijnzetels. Drie daarvan werden in Genk opgericht: Zwartberg, Winterslag en Waterschei. 

Genk is een jonge stad en de meeste bezoekers worden verrast door de verschillende ‘kernen’ die geclusterd toch als één geheel worden gepresenteerd. Genk was eeuwenlang een onbeduidend Kempens gehucht dat tot het einde van de 19de eeuw bewoond werd door boeren die moesten vechten tegen de zandige heidegrond. Het kleine dorp werd in de eerste helft van de 20ste eeuw echter in ijltempo uitgebreid met drie industriële sites die elk op zich een dorp creëerden dat volledig door de mijndirectie gestuurd en bestuurd werd. Genk groeide uit tot een vierkoppige semi-stedelijke structuur (in de volksmond destijds vaak smalend becommentarieerd als een stad met één officiële burgemeester en drie echte burgemeesters, de drie directeurs van de mijnen).                           

Vandaag telt Genk ongeveer 64.000 inwoners. Het is een multiculturele stad, één van Vlaanderens belangrijkste industriekernen, gericht op kennis en innovatie. De tuinwijken van Zwartberg, Winterslag en Waterschei vormen een uniek stukje erfgoed dat zich inspireerde op het 19de eeuwse Engelse tuinwijkmodel maar als het ware in luxe-editie werden uitgevoerd. De groene tuinwijken met grote unieke huizen en individuele tuintjes werden als lokmiddel ingezet voor mijnwerkers en ingenieurs uit alle windstreken. 

De venue van Waterschei kan als industrieel monument exemplarisch worden genoemd voor de reconversie van de gehele Kempense mijnregio. Elke mijnregio in West Europa zocht naar een manier om met haar steenkoolverleden om te gaan. In Zuid-Nederland wiste men alle sporen uit; in Wallonië koos men ervoor om vier mijnsites (Bois-du-Luc, Bois du Cazier, Blegny en Grand-Hornu) in hun erfgoedbeleid centraal te stellen en als een cluster naar voor te schuiven. In Limburg heeft men er voor gekozen om (met uitzondering van Zwartberg) van elke mijnsite een aantal architecturaal belangrijke gebouwen te bewaren; de mijn van Beringen werd in z’n geheel naar voor geschoven als toekomstig te ontwikkelen Vlaams Mijnmuseum. De mijn van Winterslag is succesvol ingezet als cultureel centrum en een plek waar onderwijs en innovatie centraal staan. De overgebleven architectuur van Waterschei wordt na Manifesta 9 opgenomen in de ontwikkeling van een toekomstig Masterplan, Thorpark, gericht op innovatie en kennis. Kortom, voor elke mijn werd en wordt nog steeds gezocht naar een juiste herbestemming, op maat gesneden.