concept

The Deep of the Modern streeft naar een boeiende dialoog tussen verschillende lagen in de kunst en geschiedenis. Het uitgangspunt is het koolmijngebied in de Belgische Kempen en dan voornamelijk het belang van deze regio als locus van het denkbeeldige en de ecologische kwesties die deel uitmaken van het industrieel kapitalisme als globaal fenomeen.

Het concept van Manifesta 9 is geïnspireerd op de mijnsite van Waterschei in Genk. Niet alleen het hoofdgebouw waar de tentoonstelling plaats vindt speelt een rol in dit verhaal. De gehele geografisch-ecologische ‘mijnmachine’ die de regio transformeerde, heeft bijgedragen tot The Deep of the Modern. Ten gevolge van de steenkoolindustrie tijdens de 20e eeuw ontstond immers een complex landschap van tuinwijken, ruimtelijke ordeningsplannen, fabrieken, kanalen, wegen en spoorwegen.

The Deep of the Modern is opgesplitst in drie verschillende luiken:

Poetics of Restructuring. Dit deel bestaat uit bijdragen van 39 hedendaagse kunstenaars en focust op esthetische antwoorden en persoonlijke commentaren op de wereldwijde 'economische herstructurering’ van het productiesysteem in de vroege 21e eeuw. De kunstwerken gaan een rechtstreekse dialoog aan met de huidige vervallen staat van het gebouw en zijn omgeving. Het curatoriële team streefde naar een balans tussen videowerken, installaties en andere media, maar evengoed ook naar een geografisch en genderdiverse voorstelling van de hedendaagse kunstbeoefening.

The Age of Coal. Een kunsthistorische tentoonstelling met kunstwerken van 1800 tot de vroege 21e eeuw over de geschiedenis van de kunstproductie die esthetisch verwijst naar het industriële tijdperk. Deze beschrijving van een nieuw soort ‘Materiële Kunstgeschiedenis’ is opgedeeld in verschillende thema's met kunstwerken waarin steenkool een belangrijke rol speelt. Steenkool als basisgrondstof van de industrie, als hoofdoorzaak van klimaatverandering, als fossiel met belangrijke gevolgen voor de natuurwetenschappen, als hoofdreferentie van bepaalde vormen van de arbeiderscultuur en als een materiaal dat symbool staat voor de ervaring van het moderne leven … kortom hoe steenkool de artistieke productie beïnvloedde en mee definieerde.

17 Tons. Naast de twee delen gewijd aan kunst, bevat Manifesta 9 een nieuw element: een overzicht van de culturele productie gedreven door de kracht van de herinnering bij de verschillende erfgenamen van de mijnindustrie in de Limburgse Kempen, en bij uitbreiding tal van andere gebieden in Europa. 17 Tons is het resultaat van een samenwerking tussen individuen en organisaties die, vanuit verscheiden disciplines en verschillende sociale dienstverleningen, het collectief geheugen blijven aanspreken. Met hun initiatieven streven ze naar het behoud van het materiële en immateriële erfgoed van de mijnindustrie. De titel van de tentoonstelling verwijst tegelijk naar het populairste lied van mijnwerkers over de hele wereld (16 Tons, opgenomen in 1946 door Merle Travis) en naar de titel van één van Marcel Duchamps beroemdste installaties (Sixteen Miles of String, 1942). Het contrast tussen 16 en 17 suggereert de behoefte om een stap vérder te gaan dan de huidige toestand van de geheugenclaims van de steenkoolindustrie.

Hoewel The Deep of the Modern is opgedeeld in verschillende delen – allen geconcentreerd en samengebald in dit ene hoofdgebouw van Waterschei – zijn er toch thematische, poëtische en methodologische eigenschappen die de werken met elkaar verbinden. De selectie en presentatie ervan overstijgt de verschillende genres, tijdsindelingen of positionering in het gebouw. We hopen dat de hedendaagse kunstwerken nieuwe inzichten verschaffen aan de kunsthistorische objecten en erfgoedpraktijken, en visa versa. In die zin stelt The Deep of the Modern zijn hoop op de kracht van een tentoonstelling en in het vermogen van het publiek om het geheel te verkennen door te vergelijken en zich een weg te banen door de verschillende elementen van culturele productie.

Manifesta 9 suggereert een nieuwe koers voor Manifesta. Het houdt een pleidooi voor kunstproductie en historische kennis als loci van esthetische en maatschappelijke reflectie en verantwoordelijkheid tussen de generaties onderling. In die zin weerspiegelt de tentoonstelling de complexe bemiddeling van kunstwerken, beelden, historische informatie en culturele organisaties in de productie van moderne en postindustriële denkwijzen. De drie tentoonstellingen trachten samen weer te geven op welke manier kunst en cultuur inherent zijn aan de sociale processen die onze kijk op specifieke sociale formaties vastleggen en transformeren.